دانلود مقاله رایگان

دانلود پژوهش: پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: پيش‌بيني الگوي پراكنش كفزيان مهم اقتصادي آبهاي استان هرمزگان براساس سامانه اطلاعات جغرافيايي GIS با استفاده از شبكه‌هاي عصبي

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فناوری اطلاعات

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد الکتـرونیکی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مديريت فناوري اطلاعات (M.Sc)

موضوع:

پيش‌بيني الگوي پراكنش كفزيان مهم اقتصادي آبهاي استان هرمزگان براساس سامانه اطلاعات جغرافيايي GIS با بهره گیری از شبكه‌هاي عصبي

استاد راهنما:

دكتر تورج ولي نسب

استادان مشاور:

دكتر فرهاد كي‌مرام و دكتر محمدعلي افشاركاظمي

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

چکیده:

به مقصود بررسي و پيش‌بيني الگوي پراكنش كفزيان مهم اقتصادي، داده‌هاي صيد 10 گونه شامل: 1- حسون معمولي(Saurida tumbil) 2- حلوا سفيد (Pampus argenteus) 3- حلوا سياه (Parastromateus niger) 4- سپر ماهيان (Rays) 5- سنگسر معمولي (Pomadasys kaakan) 6- شوريده (Otolithes ruber) 7- كوسه ماهيان1 (Sharks) 8- گربه ماهي بزرگ (Arius thalassinus) 9- گوازيم دم رشته‌اي (Nemipterus japonicus) و 10- يال اسبي سربزرگ (Trichiurus lepturus) مربوط به سال‌هاي 1387 و 1388 در حوزه آبهاي استان هرمزگان مورد تجزيه و تحليل قرار‌گرفتند.

با بهره گیری از نرم‌افزار صفحه گسترده، تجزيه و تحليل اوليه صورت گرفت و با نرم‌افزارهای سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) نقشه‌هاي پراكنش مكاني گونه‌هاي مذکور، براساس میزان صید بر واحد سطح (CPUA) Catch Per Unit of Area تهيه ‌گرديد. پس از آن به مقصود پيش‌بيني الگوي پراكنش، نقشه‌های پارامترهای فيزيكی وشيميايي آب منطقه شامل: دما، کدورت، شوري، چگالی، اكسيژن محلول، pH، كلروفيلa، هدایت الکتریکی، عمق، فاصله از ساحل، زمان صید و طول و عرض جغرافيايي تهیه گردید که نقشه‌های فوق‌الذکر پس از تبدیل به داده، به عنوان متغيرهاي مستقل و CPUA گونه‌هاي مورد نظر به عنوان متغير وابسته در نظر گرفته شدند. نقشه‌ها پس از تبديل به عنوان ورودي نرم‌افزار شبكه عصبي مصنوعی (ANNs) Artificial Neural Networks مورد بهره گیری قرار گرفت كه درصدی از اطلاعات به مقصود آموزش، درصدی به مقصود اعتبارسنجي و درصدی ديگر به مقصود آزمايش عملكرد شبكه عصبي مصنوعي مورد بهره گیری قرار گرفتند و بهترين مدل شبکه عصبی مصنوعی با درصد کارایی بالا، به عنوان الگويي براي پيش‌بيني انتخاب گردید. با بکارگیری مدل بر روی اطلاعات محدود آبشناسی و صید در منطقه، می‌توان پيش‌بيني الگوي پراكنش ماهی مورد نظر را انجام داد و با بهره گیری از الگوي پراكنش، مي‌توان ناوگان صيادي را راهنمايي و دقيقاً مناطق صيد را برحسب مختصات جغرافیایی تعیین نمود.

فصل اول: کلیات

7-1- مقدمه

آبزیان از ارزش غذایـی بالایی برخوردارند و امروزه تأثیر مهمی در تامین جیره غذایی جوامع بشری ایفاء می‌کنند. بهره‌برداری بهینه می‌تواند در حفظ این ذخایر خدادادی کمک نماید. از سویی صید بی‌رویه، عوامل مخرب زیست محیطی، تخریب زیستگاهها، آسيب پذيـري جوامع آبزيان، قابليت محدود بازسازي ذخاير و از سوي ديگر نياز جوامع انسانـي، باعث به خطر افتادن جمعیت آنها می گردد.

لذا، به مقصود بهره‌برداری صحیح و توسعه پایدار لازم می باشد همواره طریقه تغييرات جمعيت آبزیان را زير نظر داشت. يكي از راه‌هاي موجود براي رسيدن به اين هدف، انجام تحقيقاتي منظم می باشد تا بتوان هرگونه تغييرات احتمالي در جمعيت‌هاي مختلف آبزیان را تعیین نمود.

بررسي‌هاي انجام شده در خليج‌فارس نشان داد كه شرايط محيطي در اين منطقه همواره تحت تاثير تغييرات شديد سالانه قرار دارد. وجود نوسانات شديد شرايط محيطي مانند تغييرات درجه حرارت و شوري آب در طول سال در خليج‌فارس موجب آشفتگي محيط زيست دريايي شده و در خصوصيات بيولوژيك و رفتاري آبزيان تاثير مي گذارد. بنابراين، غلظت زياد نمك و حرارت زياد آب دراين منطقه همراه با تغييرات شديد آب و هوايي مانند عوامل موثر در اكوسيستم اين منطقه به‌شمار مي‌آيد. تعويض و جابجايي آب از طريق تنگه هرمز از ساير عوامل موثر در تغييرات شرايط محيطي اين منطقه مي‌باشد كه در نتيجه آن آبها با شوري كمتر و اكسيژن و مواد غذايي بيشتر وارد خليج‌فارس مي‌شوند (نیکویان و همکاران، 1384).

گرچه به نظر مي‌رسد كه ماهيان خليج‌فارس قادرند میزان بالای درجه حرارت و شوري را تحمل نمايند ولي تغييرات شديد شرايط محيطي در آبهاي سطحي آثار بيشتري بر ذخاير سطحزي خليج‌فارس در مقايسه با كفزيان دارد، زيرا تغييرات درجه حرارت و شوري اغلب در لايه‌هاي سطحي آب محسوس‌تر می باشد. اين امـر مـوجب نوسانات شديد فصلي در گسترش و پراكندگي گونه‌هاي سطحزي در مقايسه با گونه‌هاي كفزي گرديده می باشد. وفور گونه‌هاي ريز و بزرگ ماهيان سطحزي به‌خصوص در ماههاي سرد سال در خليج‌فارس مؤید همين تغييرات می باشد. ماهي ساردين كه از گونه‌هاي سطحزي به‌شمار مي‌رود، در نواحي ساحلي و در مناطقي يافت مي‌گردد كه آب داراي درجه حرارت كمتري مي‌باشد. ولي زماني كه درجه حرارت آبهاي سطحي به حداكثر خود در تابستان مي‌رسد، اين ماهيان بيشتر به عمق آب و نزديك به بستر دريا مهاجرت مي كنند كه داراي درجه حرارت كمتري می باشد (نیکویان و همکاران، 1384).

به طوركلي، چرخه حيات گونه‌هاي مختلف آبزيان تا حد زيادي به شرايط زيست آنها بستگي دارد لذا، مي‌توان ادعا نمود كه كاربرد دانش اقيانوس‌شناسي جهت معضلات صيد و صيادي در نتيجه درك بهتر ذخائر آبزيان و محيط آنها ميسر مي‌باشد و با درك اين روابط می باشد كه مي‌توان سيستم‌هاي پيش‌بيني وضعيت صيادي را قانونمند نمود (ولي الهي، 1374).

اكوسيستم خليج‌فارس با دارا بودن شرايط خاص هيدروگرافيك و اكولوژيك يكي از نادرترين اكوسيستمها در سطح بيوسفر مي‌باشد. تنوع زيستي انواع ماهيان، حضور جنگل‌هاي حرا در سواحل ايراني خليج‌فارس، وجود جزاير متعدد و استراتژيك در اين گستره آبي، استخراج و صدور نفت از اين منطقه، تبخير بالاي آب، از مهمترين عواملي هستند كه در تبيين اين شرايط خاص و ويژه موثر مي‌باشند (غفاري چراتي، 1375).

پيشرفت تكنولوژي دريايي و ساحلي، مي تواند فشارهاي محيطي زيادي بر خليج‌فارس وارد نمايد. اين فشارها مي‌تواند ناشي از كشتيراني، بندرگاهها، صنايع نفت و پتروشيمي، معادن، نمك گيري، ماهيگيري، نوسازي و كشاورزي بر محيط دريايي باشد (Sheppard et al., 1992 ; Price 1993).

موسسه تحقیقات شیلات ایران به مقصود مطالعه و پایش جمعیت آبزیان و تعیین فصل و میزان صید هرگونه از آبزیان، هر ساله گشتهای منظم تحقیقاتی را در خلیج‌فارس و دریای عمان انجام می‌دهد. برای انجام این امر مهم، تجهیزات گران‌قیمت و هزینه‌بری مثل شناور مجهز به وسایل و ادوات تحقیقاتی، منابع انسانی ماهر، هزینه زیادی را بر تحقیقات شیلات تحمیل می کند که این امر اجتناب ناپذیر می باشد.

با در نظر داشتن گستردگي كار و وسعت منطقه مورد بررسي و تنوع گونه‌اي زياد با انتخاب يك مديريت واحد، كل آبهاي خليج‌فارس به حوزه‌هاي آبي سه استان خوزستان، بوشهر و هرمزگان تقسيم بندي گردید و آبهاي هر استان نيز با در نظر داشتن وسعت تحت پوشش آن به تعدادي زير منطقه تقسيم‌بندي شدند (پارسامنش، 1373 مربوط به آبهاي خوزستان؛ نياميمندي و خورشيديان، 1373 مربوط به آبهاي استان بوشهر؛ ولي نسب و همكاران، 1373 مربوط به آبهاي استان هرمزگان). گشتهاي تحقيقاتي در هر استان به صورت فصلي به مورد اجرا درآمده و سپس يك گزارش مشترك مـــربوط به كل آبهاي خليج‌فارس تدوين گرديد (کامبوزیا و همکاران، 1375).

همچنین مجدداً از سال 1381 برنامه‌ريزي گرديد كه تحت يك مديريت واحد و هماهنگي دقيـق، ذخايـر آبزيان كفـزي خليج‌فارس و درياي عمان مورد ارزيابي مجدد قرار گيرد (دهقـانـي و همكاران، 1383، دريانبرد و همكاران، 1383؛ ولـي نسب و همكاران، 1382).

آبزیان مهم اقتصادی که داده‌های آنان در این پژوهش مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرار گرفتند شامل حسون معمولی (Saurida tumbil)، حلوا سفيد (Pampus argenteus)، حلوا سياه (Parastromateus niger)، سپر ماهيان (Rays)، سنگسر معمولي (Pomadasys kaakan)، شوريده (Otolithes ruber)، كوسه ماهيان (Sharks)، گربه ماهي بزرگ (Arius thalassinus)، گوازيم دم رشته‌اي (Nemipterus japonicus) و يال اسبي سربزرگ (Trichiurus lepturus) مربوط به سال‌هاي 1387 و 1388 حوزه آبهاي استان هرمزگان بودند.

این پژوهش به دنبال راهکاری می باشد که با بکارگیری از فناوری های جدید اطلاعاتی و بهره گیری از نرم‌افزارهای مختلف بتواند الگوي پراكنش گونه‌هاي اقتصادي كفزي را با بهره گیری از سامانه اطلاعات جغرافيايي، مناطق صيدگاهي، تغييرات پراكنش گونه‌اي طي سال‌هاي 1387 و 1388، شاخص فراواني نسبی CPUA (ميزان صيد بر واحد سطح) و الگوي پراكنش گونه‌هاي اقتصادي كفزي را با بهره گیری از نرم‌افزارهای شبكه‌هاي عصبي مصنوعی پيش‌بيني نموده و بخشی از هزینه ها را کاهش دهد. در این روش با کم کردن میزان مناطق صیدگاهی (ایستگاه‌های نمونه‌برداری) می‌توان به نتایج مشابه با قبل دست پیدا نمود.

بکارگیری نرم‌افزارهای سامانه اطلاعات جغرافیایی، امکان توزیع سطحی را با داشتن نقاط صید در اختیار ما قرار می‌دهند و نرم‌افزار شبکه عصبی ما را در پيش‌بيني پراکنش یک گونه آبزی کمک می‌کنند. به همین مقصود داده‌های صید مربوطه به دو دوره از گشتهای تحقیقاتی و داده‌های آبشناسی، منطقه خلیج‌فارس و بخشی از دریای عمان محدوده آبهای ایران در استان هرمزگان جمع آوری و تحلیلهای لازم روی آن انجام گرفت و نتایج خوبی حاصل شده که امید می باشد مورد بهره‌برداری کلیه دست اندرکاران شیلاتی قرار گیرد.

8-1- طرح موضوع

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

يكي از ويژگيهاي خاص مطالعه كنوني اين می باشد كه بتواند با كم بودن داده، نتایج آینده را پيش‌بيني نماید. در اين مطالعه پيش‌بيني شده می باشد كه بتوان اهدافي از قبیل: میزان صید بر واحد سطح یک گونه آبزی مانند تعيين طریقه برخي خصوصيات فيزيكي و شيميايي آب كه شامل دما، کدورت، شوري، چگالی، اكسيژن محلول، pH، كلروفيل a و هدایت الکتریکی را مقايسه كرد.

9-1- اکولوژی خلیج فارس

خلیج‌فارس بین 24 تا 30 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی و 48 تا 65 درجه و 30 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته می باشد. طول خلیج‌فارس بیش از 900 کیلومتر و میانگین پهنای آن حدود 240 کیلومتر می باشد. عریض‌ترین قسمت آن 400 کیلومتر و كم عرض‌‌ترین نقطه آن (تنگه هرمز) حدود 56 کیلومتر می باشد. خلیج‌فارس یک فلات قاره بوده و رسوبات بستر آن در بخش شمال و شمال غربی، گلی و در بخش جنوب شرقی، شنی می‌باشد (Sivasubramaniam, 1981).

از کل مساحت بستر خلیج‌فارس و نواحی کم عمق دریای عمان، 1/52 درصد گلی، 7/39 درصد شنی ـ گلی و2/8 درصد صخره‌ای و مرجانی برآورد شده‌می باشد. متوسط درجه حرارت آبهای سطحی خلیج‌فارس برابر با 22 درجه سانتی‌گراد که حداکثرآن در تابستان 30 و حداقل در زمستان 15 درجه سانتی‌گراد می باشد. شوری خلیج‌فارس به‌دلیل عمق کم آن بیشتر از سایر قسمت‌های اقیانوس هند می باشد و در حدود 37 تا 40 قسمت در هزار می‌باشد و این مقدار در خلیج‌های کوچک ساحلی و آبگیرها به 60 تا 70 قسمت در هزار نیز می‌رسد. به علت تبخیر شدید در خلیج‌فارس و عدم تکافوی آب شیرین ورودی، جریان سطحی، آب به نسبت کم شورتر دریای عمان را از طریق بخش شمالی تنگه هرمز به خلیج‌فارس می‌رساند. به‌دلیل چگالی کم، این آب از بخش سطحی وارد خلیج‌فارس شده و حرکت این جریان بر خلاف حرکت عقربه‌های ساعت بوده و در بخش شمالی از شرق به غرب و در بخش جنوبی از غرب به شرق جریان دارد. جریان غربی ـ شرقی، شامل آب بسیار شور خلیج‌فارس می باشد که به‌علت چگالی زیاد از عمق به دریای عمان وارد می گردد و به‌طورکلی حالتی همانند چرخش جریان آبی دریای مدیترانه با اقیانوس اطلس دارد (Carpenter et al., 1997).

خليج‌فارس يك درياي حاشيه‌اي (Marginal sea)، نيمه بسته (Semi-enclosed) و كم عمق بوده و از طريق تنگه هرمز به درياي عمان متصل مي‌گردد. آبهاي اين خليج علاوه بر اينكه تحت تاثير شرايط محيطي اطراف خود مي‌باشد، بخشي از عوامل دريايي مربوط به آن از قبيل توازن آب، جريان‌هاي چرخشي معكوس دهانه خليجي، جريانهاي غیر از و مدي و تعادل شوري، ناشي از آبهاي درياي عمان بوده كه از طريق تنگه هرمز صورت مي‌پذيرد (Al-Majed et al., 2000).

خليج‌فارس داراي تعدادي جزاير كوچك و بزرگ مي‌باشد كه از نظر اقتصادي و جغرافیای سیاسی از اهميت بالايي برخوردار می باشد. به‌طوركلي، مهمترين پديده هاي جغرافيايي ايران در خليج‌فارس عبارتند از: جزيره‌هاي خارك، لاوان، ابوموسي، سيري، فرود، قشم، هرمز، هنگام، تنب هاي بزرگ و كوچك، لارك، فارس، كيش، هندورابي و خور موسي مي‌باشند (نیل ساز و همکاران، 1384).

ميزان تبخير آب در خليج‌فارس به مراتب بيشتر از وروديهاي آب شيرين آن بوده به طوريكه ميانگين ميزان تبخير سالانه اين پيكره آبي 14700 ميلي‌متر در سال و ورودي‌هاي آب شيرين آن از طريق رودخانه‌ها حدود460 ـ 150 و از طريق نزولات آسماني حدود ‌ 100-70 ميلي‌متر در سال گزارش شده می باشد (Stephen et al., 2003).

درجه شوري خليج‌فارس كمتر از اقيانوسهاست. اگرچه به وسيله تنگه هرمز خليج‌فارس با درياي عمان و اقيانوس هند ارتباط دارد اما مقدار املاح محلول در آن به مراتب كمتر از درياهاي مزبور مي‌باشد. علت عمده اين پديده ورود مقدار زياد آب شيرين توسط رودخانه‌هاي شمال و شمال غربي می باشد به‌طوري كه در شمال خليج‌فارس و در دهانه رودخانه اروند رود، ميزان شوري به حداقل مي‌رسد و كناره‌هاي جنوبي به دليل كمبود رودخانه و تبخير بيشتر، شورتر از كناره‌هاي شمالي مي‌باشد. عامل ديگر در پايين بودن درجه شوري خليج‌فارس، وجود تنگه هرمز می باشد كه مانع ورود آزادانه امواج درياي عمان به خليج‌فارس مي گردد (نیل ساز و همکاران، 1384).

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 142

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

 

Comments are closed.